آمل شهر ...........

گردش در شهر تاریخی آمل که اسمش با اسطوره‌های ایران گره خورده است

سرزمین منزمان انتشار: تیرماه ۱۳۹۲ 
آدرس: مجله سرزمین من، ماهنامه ایران شناسی و ایران‌گردی، صفحات راهنمای سفر 

دروازه مازندرانگردش در شهر تاریخی آمل که اسمش با اسطوره‌های ایران گره خورده است

برای این شهر همین بس که دماوند، کوه اساطیری و نماد کشور ایران، در حوزه آن قرار گرفته است. شهرت تاریخی آمل که روزگاری پایتخت مازندران بوده، فقط به همین موضوع خلاصه نمی‌شود؛ شهری است که پایتخت اشکانیان بوده و از اولین مناطقی است که شیعیان در آن پا گرفتند و به سراسر ایران نفوذ کردند. شهری که «حمدالله مستوفی» بنای آن را به طهمورث، پادشاه پیشدادی نسبت می‌دهد و «این خردادبه» آن را از زمان پادشاهی فریدون تا بهرام گور، پایتخت دنیای مسکون عنوان می‌کند.

آمل امروز، گرچه مانند گذشته نیست اما همچنان دروازه‌ای است به سوی مازندران؛ شهری که پایتخت‌نشین‌ها به خوبی می‌شناسندش چون فقط 180 کیلومتر با شمال شرق پایتخت فاصله دارد. آمل شهری سرنهاده بر جلگه مازندران که رود هراز را هم در خود دارد، شهری است که بسیاری از دریادوستان پایتخت‌ نشین، برای رسیدن به سواحل خطه شمال، همیشه از آن عبور می‌کنند. اما خود این شهر و اطراف آن هم دیدنی ‌های بسیاری دارد.

هنر شمالی:
در اطراف آمل و بابل، سراغ سقانفارها را بگیرید که تا به حال درباره آنها کمتر گفته شده است. بر در و دیوار و سقف این اتاقک‌ها که وقف حضرت ابولفضل هستند و به عنوان حسینیه یا تکیه از ان‌ها استفاده می‌کنند، نقاشی‌هایی شیده شده که نشان از نوع دیده نشده‌ای از هنر سنتی ایرانی دارد. ساختمان این سقانفارها هم از نظر معماری بسیار قابل توجه است.

چطور برسیم؟  آمل 180 کیلومتر با تهران و 114 کیلومتر تا مرکز استان مازندران، ساری، فاصله دارد. چه با اتوبوس و چه با خودروی شخصی یا هر وسیله‌ای بخواهید از تهران به آمل برسید، باید از مسیر جاده هراز چیزی حدود 4 و نیم تا 5 ساعت  در راه باشید. از تهران می‌توانید با اتوبوس‌های پایانه شرق و آرژانتین به شهر آمل بروید.

کجا بگردیم؟
دیدار با پایتخت قدیم    شهر آمل یکی از شهرهای تاریخی و مهم ایران است که دیدنی‌های تاریخی جالبی دارد.

تاریخ‌گردی: بنای عظیم آجری که به آتشکده معروف است. در کنار بلوار شهید بهشتی شهر آمل قرار داد. بقعه تاریخی صفوی «میربزرگ» در مرکز بافت قدیم شهر با معماری ویژه و پل صفوی دوازده چشمه که بر رود هراز در مرکز آمل احداث شده را نباید از دست داد.

سقافار: زیباترین بناهای مازندران که امروزه هم سرپا هستند را باید در حوالی شهر آمل، بابل و بابلسر ببینید. سقانفارها بناهای دو طبقه چوبی هستند که اهالی منطقه سرسبز شمال به عشق حضرت ابولفضل سقای دست کربلاف بنا کرده‌اند. «آهنگرکلا»، «زرین کلا» و «هندوکلا» در آمل معروف‌ترین سقانقارهایی هستند که می‌توانید به تماشای‌شان بروید.

تفریحی: پارك‌دهكده طلائي در مجاورت پل دوازده چشمه با امکاناتی شامل شهربازي، درياچه، امكانات ورزشهاي فكري، فروشگاههاي مختلف و كافي‌شاپ یکی از مکان‌های تفریحی شهر آمل است. می‌توان بازار آمل را هم جزو مکان‌های تفریحی و البته تاریخی شهر دانست.

 راسته اصلی بازار قدیم آمل به همراه راسته‌های فرعی منشعب از آن (راسته عطاران، راسته پالان دوزان، راسته نمدمالان و نوراسته)نقش مهمی در تشکیل و تعریف محدوده بافت ایفا می‌کنند. راسته اصلی دقیقاً و بلافاصله بعد از پل دوازده چشمه (جنوب شرقی بافت) آغاز و به صورت قطری و طولی در بافت حرکت کرده و تقریباً تا مرکز اصلی کاشی محله (مسجد جامع علی کوچک) ادامه دارد.

زیارت: بنای تاریخی امامزاده ابراهيم با بدنه آجری، گنبد هرمی شکل و در و صندوق چوبینش با کتیبه‌های به خط رقاع، یکی از بناهای مذهبی توریستی آمل است. به محله پایین بازار هم که بروید، بنای هشت ضلعی با گنبد کوتاه امام‌زاده قاسم را می‌بینید که متعلق به قرن هشتم هجری است. گنبد ناصر‌الحق و آرامگاه شمس طبرسي در منطقه چابکسر و بقعه مير‌حيدر آملي که برج 8 ضلعی و گنبد هرمی به ارتفاع 12 متر دارد، هم از زارتگاه‌های اطراف آمل است.

از دست ندهید
طبیعت درمانگر    در مسیر رسیدن به شهر آمل از جاده هراز، دیدنی‌های بسیاری در مسیرتان وجود دارد. اگر فرصت دارید، به تماشای انها بروید.

روستای بلیران و آبشار شاهان دشت: یکی از زیباترین مناطقی است که می‌توانید در حوالی آمل ببینید.

آبگرم لاریجان: آب اسک در 80 کیلومتری آمل در محور هراز و ریته هر در کیلومتر 79 جاده هراز از مسیر آمل به تهران قرار دارد. در اطراف این چشمه‌های آب گرم گوگردی، انواع امکانات رفاهی تفریحی هم وجود دارد. 
آبشار شاهان دشت: یکی از آبشارهای زیبای جاده هزار، آبشار شاهان دشت با ارتفاع 50 متر است. در جاده هراز و پیش از رسیدن به آمل، می‌توانید پای آبشار بروید. حدود 15 کیلومتر بعد از گلور به گزنک می‌رسید. از آنجا بعد از طی حدود 5 کیلومتر به پل وانا که در سمت راست جاده، خط ارتباطی روستا با جاده است، می‌رسید. بعد از عبور از پل در اولین فرعی به سمت راست بپیچید. در این مسیر تابلویی شما را تا روستای زیبای شاهان دشت هدایت می‌کند.

روستای جنگلی یلیران: روستای یلیران در دهستان دشت سر و در همسایکی رودخانه گرمارود، از روستاهای دیدنی آمل است. برای رسیدن به آن، از روستای «گیدره» در کیلومتر 15 جاده قدیم آمل به بابل راهی شوید.

نقش برجسته: در جاده هراز و منطقه لاریجان، نقش برجسته سنگی منحصر به فردی می‌بینید که ناصرالدین شاه و چند نفر از مقامات لشگری و کشوری را نشان می‌دهد. این نقش برجسته به شکل شاه معروف است. بخشی از این اثر از بین رفته است و می‌گویند کار سربازان روس در جنگ جهانی دوم است.

شب‌ های تاریخی
می‌توانید در آمل و اطراف آن در مکان‌های مشخص چادر بزنید. در روستاهای اطراف هم خانه‌های اجاره‌ای پیدا می‌کنید. فهرست رو به رو هم برای انتخاب اقامتگاه مناسب کمک‌تان می‌کند.

پل ها

پل های دیدنی ، پل معلق و پل دوازده پله از دیگر آثار دیدنی و باستانی آمل هستند.

---

منبع - روزنامه اصفهان زیبا

جانباز سرافراز جنگ علی امانی معروف به علی آملی شهید شد

«علي اماني»، بي‌سيم‌چي شهيد حاج «حسين بصير»، قائم‌مقام «لشکر خط‌شکن 25 کربلا» بود. چهارده‌ساله بود که عازم جبهه شد و در تمام سال‌هاي جنگ، حضوری فعال داشت. گلوله‌ها و ترکش‌هاي زيادي بر پيکرش نشست و بيش از پنج بار شيميایي شد. پس از جنگ، به خاطر عوارض ناشي از شيميایي حاد و جراحت‌هاي برجاي مانده، تحت درمان مستمر قرار گرفت و اکنون نیز هر چند ماه يک بار شيمي‌درماني مي‌شود. یکی از همين روزها که علي به‌تازگی از شيمي‌درماني برگشته بود، کنار ريل راه‌آهنِ حاشيه‌ی درياي خزر، زیر باران به گفت‌وگو نشستيم. صداي تلک‌تلک قطار، نم‌نم باران و امواج خروشان دريا در متن نشسته است.

بخشي از حافظه‌ی علي‌آقا به خاطر عوارض شیمیایی پاک شده است. امیدوارم علی‌آقا پوزش ما را برای این‌که دير به سراغش رفتيم، بپذيرد. خيلي دير نيست که علي نیز پرستو شود، و آن‌گاه بهشت...

وامروز صبح هشتم اردیبهشت علی امانی پرستو شد و پرید... بهشت/ 

نویسنده: غلامعلی نسائی

جانباز شهید علی امانی بعد از عملیات کربلای 5

شهید علی امانی و شهید حاج حسین بصیر

شهید علی امانی 


شهید علی امانی در فاو

شهید بصیر، شهید علی امانی و شهید کاظمی

شهید بصیر و شهید امانی یاران

شهید علی امانی گفت: در این عکس 8 شهید دیگر هست/

السلام علیک یا اباعبدالله الحسین...

.... شهید علی امانی گفتم به شهید حاج حسین بصیر سلام مرا برسان....

الهی نامه .... علامه دهر حسن زاده آملی

قدمت آمل

آمل، شهری به قدمت تاریخ کهن ایران زمین، مهد دانش، فرهنگ وهنر، سرشار از یادگاران پرفروغ تمدن، برخوردار از چهره های درخشان علمی، ادبی، دینی و رجال سیاسی ، در سه دوره از تاریخ معاصر ملک داری،بوده است.

برگرفته از سایت دانشگاه شمال

شعر در وصف طالب آملی

دور از تو رنگ سبزه و سنبل ندیده ام/صد رو به باغ رفتم و گل ندیده ام/خوبان هزار شیوه نمایند و من زیار تا دیده ام به غیر از تغافل ندیده ام/طالب زبان طوطی دهلی نژاد را جز در دهان بلبل آمل ندیده ام

شعر در وصف شهر آمل

شهری است همه پر سبزه و گل/ از هر طرفش بلند صوت بلبل

تاریخ بناش گرچه هزاران سال است/ نامش باشد به نزد مردم، آمل

هر چند که بگذریم از راه هراز/ و زمیر بزرگ و جامعش تا سر پل

از مردم آن به جز صفا نتوان دید/ یا رب نکند عزت او میل بذل

شهر تاریخ و فلسفه در انتظار گردشگران / آمل شهر عمارت ها قجری و مناطق جنگلی بکر

شهرستان آمل در مازندران با تاریخی غنی و طولانی یکی از قدیمی‌ترین شهرهای کشور در انتظار گردشگران نوروزی است.

شهرستان آمل با جمعیتی نزدیک به 400 هزار نفر از شهرستان‌های پرجمعیت استان مازندران به شمار می‌رود.

آمل با دارا بودن محور هراز یکی از ورودی‌های سه گانه استان مازندران از سمت تهران است، نام آمل برگرفته از نام قدیم آن یعنی آمارد بوده است و قدمت این شهر به دوره قبل از اسلام باز می‌گردد.

برخی نام آمل را بدون مرگ یا جایی که مرگ ندارد عنوان کرده‌اند و نکته جالب اینکه نام این شهر از بیش از 2 هزار سال پیش تاکنون تغییر نکرده است، آمل در طول تاریخ دستخوش حوادث طبیعی و تاریخی زیادی بوده است و گفته می‌شود این شهر دوبار توسط سیل و زلزله به صورت کامل تخریب شده اما دوباره بازسازی شده است.

این شهر پایگاه استقرار نخستین حکومت شیعیان در سرزمین طبرستان است و ناصرالحق یا اطروش به عنوان پایه‌گذار حکومت شیعی در مازندران زمانی که در مرزن‌آباد از مردم برای حکومتش بیعت گرفت آمل را به عنوان مرکز حکومت خود برگزید.

مقبره ناصرالحق در منطقه پایین بازار آمل با بنایی نزدیک به 900 سال پیش نیز از جاذبه‌های تاریخی این شهرستان است، آمل در مرکزیت شمال کشور نگین جهانی تاریخ این منطقه است.

آثار تاریخی باقی مانده از دوران‌های مختلف تاریخی در این شهرستان در کنار جاذبه‌های طبیعی و منحصربه‌فرد مانند جنگل، کوه و رودخانه فصل خوبی در گردشگری استان مازندران است.

نام آمل در اشعار شاعران بزرگی چون فردوسی، فخرالدین اسعد گرگانی، مسعود غزنوی، قاآنی و صائب تبریزی آمده است.

نام آمل 16 بار در شاهنامه فردوسی آمده است و ماجرای نبردهای ضحاک، آرش و کیخسرو در پای کوه دماوند رخ می‌دهد. این شهر زادگاه علمای بزرگ تاریخ اسلام بوده است.

شهر قدیم آمل

محله پایین بازار آمل که همان شهر قدیم آمل به شمار می‌رود، مهد و مرکز تمدن این شهر است، گفته می‌شود شهر دیگری در زیر این منطقه واقع شده و این امر بارها توسط مورخان و پژوهشگران بیان شده است، بقعه شمس آل رسول معروف به آتشکده مربوط به قرن 9 هجری است و در محله پائین بازار آمل در خرابه‌های شهر قدیم واقع شده و با شماره ثبت 1057 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا که از وسعت قابل ملاحظه‌ای نسبت به بناهای دوره خود برخوردار است، به‌ صورت چهار گوشه و گنبد مخروطی بوده که گنبد آن در اثر زلزله و عوامل جوی منطقه خراب شده است.  

بقعه میربزرگ یا همان مقبره میرقوام‌الدین مرعشی، سرسلسله مرعشیان مازندران که از بناهای دوره صفویه ‌است نیز در شهر آمل واقع شده است، ساختمان اصلی بقعه متعلق به قرن هشتم هجری و با طرحی چهار ضلعی بود ولی ساختمان کنونی آن به قرن یازدهم هجری و دوره صفوی مربوط است و هم‌اکنون موزه شهدای شهر آمل در این بقعه قرار دارد.

بقعه علامه میرحیدر آملی نیز در نزدیکی بقعه شمس آل‌رسول و ناصرالحق از دیگر جاذبه‌های تاریخی واقع در منطقه پایین بازار آمل است.

 

بهاءالدین سیدحیدربن‌علی‌بن‌حیدر معروف به شیخ حیدر آملی یا میرحیدر آملی یا سید حیدر آملی عارف و صوفی و مفسر شیعه دوازده امامی قرن هشتم است. وی از نوادگان علویان مازندران است که تبارش به علی‌بن‌حسین، امام‌زین‌العابدین می‌رسد.

محوطه بقعه علامه میرحیدر آملی در یک سال اخیر بازسازی شده و حسینیه لاله‌های زهرایی و مقبره‌الشهدای گمنام این شهرستان در این محوطه قرار داده شده است.

امامزاده ابراهیم در مرکز شهر و امامزاده قاسم در منطقه پایین بازار از بقاع متبرکه و مورد احترام مردم است که دارای بناهایی کهن و قدیمی است.

مسجد امام حسن عسگری قدیمی‌ترین مسجد و مدرسه علمیه در کشور به شمار می‌رود و ارادتمندان خاصی دارد، بنای این مسجد را به سال 140 هجری قمری می‌دانند و گفته می‌شود توسط ناصر الحق به عنوان نخستین نظامیه کشور ساخته شده است.

بازار قدیم آمل در امتداد مسیر پایین بازار قرار گرفته و چهار سوق است، این بازار منحصربه‌فردترین بازار چهارسوق شمال کشور است که در مرکز شهر قرار دارد و رکن و هسته اصلی شهر قدیم آمل به شمار می‌رفته است، ساخت این بازار به دوران ساسانیان باز می‌گردد، مسیرهای تودرتو درون بازار آن را به نقاط مختلف شهر آمل در منطقه پایین بازار متصل می‌کند، مسجد جامع آمل نیز در درون این بازار قرار دارد.

 

پل دوازده چشمه پل آجری دوازده پله بر روی رودخانه هراز در وسط شهر آمل احداث شده و دو بخش شرقی و غربی شهر را به همدیگر متصل می‌کند، این پل در اوایل قرن 18 میلادی به وسیله یکی از شیخ‌الاسلام‌های سابق آمل ساخته شده و در قرن 19 میلادی توسط میرزا شفیع مازندرانی وزیر دوره ناصرالدین شاه تعمیر و بازسازی شده است، قدمت بنای پل به سال 1018 هجری قمری می‌رسد، این پل بیشتر به خاطر نقش حیاتی و سازنده آن، یکی از معتبرترین پل‌های تاریخی مازندران به شمار می‌آید و در جوار آن پل معلق آمل جلوه ای زیبایی به شهر داده است.

آمل شهر پارک‌ها و مناطق جنگلی بکر

27 هکتار از پارک هلومسر برای ورود مسافران در ورودی شهر آمل مناسب‌سازی شده و در سال‌های اخیر اقامتگاه خوبی برای مسافران و گردشگران به شمار می‌رود.

پارک 402 میرزا کوچک خان جنگلی آمل نیز در سال‌های اخیر با توسعه خدمات رفاهی و بهداشتی در ورودی شهر آمل پذیرای مسافران و گردشگران است.

پارک دهکده طلایی بزرگترین پارک و شهربازی درون شهری استان مازندران در سال 72 احداث شده است، قرار گرفتن در میان دو پل دوازده چشمه و میربزرگ در داخل شهر آمل و قرار گرفتن در کنار رودخانه هراز که از مرکز شهر و کنار این پارک می‌گذرد جاذبه زیبایی ایجاد کرده است.

 

امکانات شهربازی این پارک نیز در حوزه‌ شهرهای استان مازندران منحصربه‌فرد است.

جنگل الیمستان یکی از بکرترین جنگل‌های شمال کشور در این شهرستان واقع شده است، این جنگل در کیلومتر 140 جاده هراز در جاده فرعی سمت راست با تابلوی امامزاده قاسم یا امامزاده لهاش قابل شناسایی است، منظره قله دماوند از این جنگل از تصاویر زیبای ماندگار در این طبیعت است؛ منطقه نقش پای رستم در این جنگل به عمق 10 متر از جاذبه‌های آن است که گفته می‌شود رستم در آن زانو زده تا از چشمه‌های آن آب بنوشید.

ورود به این جنگل بدون راهنما خطرناک است و به دلیل توردرتو بودن و هوای مه گرفته تاکنون گردشگران و کوهنوردان زیادی در این منطقه گم شده‌اند، منطقه بکر و جنگلی بلیران در بخش دابودشت شهرستان آمل نیز از دیگر جاذبه‌های طبیعی این منطقه است، این منطقه که به دلیل دارا بودن بافت روستایی منحصربه‌فرد و آثار کشف شده متعلق به دوره آهن از روستاهای مهم و قابل ذکر مازندران است در حال تبدیل شدن به دومین اکوموزه روستایی کشور است، داشتن خاصیت آب‌درمانی، چشمه‌های طبیعی و جنگلی زیبا از زیبایی‌های این منطقه به شمار می‌رود.

آمل شهر زیباترین عمارت‌های قجری

عمارت‌های منوچهری، شفاهی و ارباب از جاذبه‌های گردشگری در شهر آمل است، این خانه‌ها که در منطقه پایین‌بازار قرار دارد اصالت خاصی به این منطقه بخشیده است، عمارت منوچهری که عمر آن متعلق به دوره قاجار است در زمان قدیم یک عمارت و خانه ایانی بوده است.

این بنا یکی از شاهکارهای دوره قاجاریه است که به صورت ورودی هشت ضلعی و عمارت پهن ساخته شده است خانه شفاهی یکی دیگر از زیباترین خانه‌های ایرانی که با وجود به المان‌های موجود در این بنا نقاشی‌ها و گچبری‌ها و پنجره‌های اروسی و طاق و قوس‌های موجود در بنا می‌توان گفت متعلق به دوره قاجار است، در طبقه دوم آن تزئینات زیبایی دیده می شود و گمان می‌رود که خانه شاه‌نشینی بوده است.

 

همچنین تپه باستانی قلعه‌کش منطقه‌ای 17 هکتاری است که آثاری متعلق به دوران آهن و مفرغ در آن یافت شده است، محوطه باستانی قلعه‌کش در حاشیه غربی و جنوب غربی روستای قلعه‌کش بخش دابودشت شهرستان آمل قرار دارد، این منطقه در مرحله گمانه‌زنی‌های باستان‌شناسی قرار دارد.

موزه تاریخ آمل نیز با جمع آوری اشیای با ارزش تاریخی که قدمت برخی از آنها به هزاره سوم قبل از میلاد مسیح می رسد یکی از مکان‌های دیدنی آمل است، موزه تاریخ آمل در خیابان امام رضا(ع) و در وسط دو پل معلق و 12 چشمه قرار دارد.

این ساختمان در سال 1315 به عنوان اداره مالیه شهرستان آمل بنا شده و سال 1387 با کاربری فرهنگی در اختیار اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری مازندران قرار گرفته و پس از مرمت و احیا به موزه شهر آمل تبدیل یافت.

شهر جدید گردشگری مذهبی

بقعه امامزاده عبدالله(ع) در بخشی به همین نام قرار دارد که اگرچه در گذشته روستایی کوچک بوده اما در سال جاری به شهر ارتقا یافته است و از دیرباز مأمن گردشگری مذهبی استان مازندران به شمار می‌رفته است.

 

مازندرانی‌ها به ویژه آملی‌ها احترام و علاقه‌ ویژه‌ای به این امامزاده دارند و برای بیشتر کسانی که به آمل سفر می‌کنند این امامزاده نامی آشنا است.

این امامزاده شامل بقعه و مسجد است و ایشان از نوادگان امام موسى کاظم علیه‏السلام و از امامزاده‌های واجب‌ التعظیم استان مازندران به شمار می‌رود، صندوق مرقد داراى کنده‏کارى و مزین به آیات قرآنى است و این امامزاده در استان مازندران از جایگاه ویژه‏اى برخوردار است که در حاشیه امامزاده، بازار و مهمانسرا نیز وجود دارد.

فارس نیوز

کنسرت همایون شجریان در شهر علم و فلسفه آمل

http://farsnews.com/plarg.php?nn=351756&st=713772

گزارش تصویری/کنسرت همایون شجریان در آمل

آمل- خبرگزاری مهر: کنسرت موسیقی همایون شجریان و گروه سیاوش با همکاری موسسه باربد عصر دوشنبه در آمل برگزار شد.

http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1797135